Ile zarabia lekarz na SOR-ze?

Myślisz o pracy na SOR-ze albo po prostu chcesz wiedzieć, skąd biorą się astronomiczne kwoty z nagłówków? W tym tekście rozkładam zarobki lekarzy na szpitalnych oddziałach ratunkowych na czynniki pierwsze. Zobaczysz, ile faktycznie można tam zarobić i z czym to się realnie wiąże.

Ile realnie zarabia lekarz na SOR-ze?

W 2023 roku średnia stawka godzinowa lekarza w Polsce, liczona z ogłoszeń pracy przeanalizowanych w raporcie „Lekarze – oferty pracy”, wyniosła około 197 zł brutto za godzinę. Dla lekarzy pracujących na SOR-ach ta średnia była niższa i wyniosła 184,89 zł brutto/h. To nadal wysokie kwoty na tle wielu innych zawodów, ale trzeba pamiętać, że są to stawki przed podatkami i przy ogromnym obciążeniu dyżurowym.

Dla porównania praca w zwykłych oddziałach szpitalnych wyceniana była przeciętnie na ok. 162 zł brutto/h, a w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS) już na około 248,50 zł brutto/h. Z punktu widzenia czystej ekonomii lekarz mógł więc zarobić więcej w spokojniejszej AOS niż w zatłoczonym oddziale ratunkowym, gdzie odpowiedzialność i tempo pracy są skrajnie wysokie.

Średnie stawki godzinowe na SOR-ze

Średnia 184,89 zł brutto/h nie oddaje pełnego obrazu, bo rozpiętość ofert jest bardzo duża. W wielu szpitalach powiatowych stawki są niższe od średniej, z kolei najbardziej przeciążone placówki w dużych miastach oferują widełki dochodzące nawet do 450 zł brutto/h. W praktyce różnicę robi nie tylko wysokość stawki, ale też liczba godzin i forma zatrudnienia.

Raport pokazuje wyraźnie, że możliwości zarobku zależą od miejsca. W województwie mazowieckim średnia oferta dla lekarzy wszystkich specjalności sięgała około 225,75 zł brutto/h, natomiast w województwie świętokrzyskim już tylko 172,14 zł brutto/h. Miasta powyżej 500 tys. mieszkańców oferowały w IV kwartale 2023 roku średnio nawet 268,64 zł brutto/h, podczas gdy w miejscowościach poniżej 5 tys. mieszkańców stawki oscylowały wokół 164,76 zł brutto/h.

Rekordowe oferty z Legnicy i Bielska-Białej

Najgłośniejsze ogłoszenia pokazują, jak wysoko potrafią sięgnąć zarobki, gdy szpital ma dramatyczne braki kadrowe. Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Legnicy zaoferował lekarzom pracującym na SOR-ze miesięczne wynagrodzenie od 34 do 64 tys. zł brutto, przy założeniu wypracowania około 250 godzin w miesiącu. Przy górnych widełkach stawka godzinowa sięga tam nawet około 320 zł brutto/h.

Jeszcze dalej poszedł Szpital Wojewódzki w Bielsku-Białej, który w najnowszym ogłoszeniu podał 260–450 zł brutto za godzinę dyżuru na SOR-ze. Przy maksymalnym wymiarze pracy rzędu 240 godzin miesięcznie daje to potencjalnie do 108 000 zł brutto. Placówka oferuje też elastyczny grafik i mieszkanie służbowe, co jasno pokazuje, jak bardzo szuka lekarzy gotowych wejść w tak trudne środowisko pracy.

Od czego zależy wynagrodzenie na SOR-ze?

Zarobki na SOR-ze nie są prostą funkcją samej specjalizacji. Liczy się kilka równoległych czynników: rodzaj umowy, liczba dyżurów, miejsce pracy, a także to, czy lekarz ma tytuł specjalisty. W tle są jeszcze przepisy i wyceny świadczeń przez NFZ, które wpływają na budżet danego szpitala.

Specjalizacja i doświadczenie

Rynek pracy wyraźnie faworyzuje lekarzy specjalistów. Według danych z raportu średnia stawka oczekiwana przez specjalistę wynosiła około 221,21 zł brutto/h, podczas gdy lekarz bez specjalizacji deklarował średnio 179,77 zł brutto/h, a rezydent około 188,84 zł brutto/h. W ofertach pracy szpitale często proponują specjalistom przynajmniej 220 zł brutto/h, a w newralgicznych miejscach znacznie więcej.

Najdroższymi specjalizacjami na rynku pozostają obecnie: psychiatria (około 304 zł brutto/h), reumatologia (ok. 300 zł brutto/h), dermatologia (ok. 287 zł brutto/h) i medycyna pracy (ok. 261 zł brutto/h). Co istotne, właśnie te dziedziny często dają możliwość pracy w trybie poradnianym, z mniejszą liczbą nagłych interwencji niż na SOR-ze. To jeden z powodów, dla których wielu specjalistów wybiera AOS zamiast medycyny ratunkowej.

Lokalizacja i wielkość miasta

Wysokie stawki na warszawskich SOR-ach czy w innych dużych miastach nie biorą się znikąd. Szpitale z aglomeracji muszą konkurować ze sobą o tę samą, ograniczoną grupę specjalistów. Według rozmów cytowanych przez „Gazetę Wyborczą” atrakcyjne stawki w stolicy mieszczą się w przedziale od 260 do 450 zł brutto/h. Przy 20 dyżurach po 24 godziny miesięczny przychód lekarza może tam sięgnąć 125–216 tys. zł brutto.

Z kolei w mniejszych miejscowościach, gdzie liczba ofert pracy jest mniejsza, a budżety szpitali skromniejsze, widełki wynagrodzeń są wyraźnie niższe. Równocześnie to właśnie tam najtrudniej ściągnąć lekarzy, szczególnie jeśli SOR jest przeciążony pacjentami, a zaplecze szpitala działa na granicy wydolności.

Forma zatrudnienia i liczba godzin

Większość rekordowych zarobków na SOR-ze dotyczy lekarzy pracujących na kontraktach B2B. Lekarz zakłada działalność gospodarczą i rozlicza się ze szpitalem za każdą przepracowaną godzinę. Przy stawkach rzędu 300–450 zł brutto/h i 15–20 dyżurach po 24 godziny miesięcznie powstają kwoty, które trafiają do opinii publicznej jako „200 tys. zł dla lekarza na SOR-ze”. To jednak przychód firmy, a nie pensja na etacie.

W Legnicy rzecznik szpitala wyliczał, że lekarz na etacie, przy podobnym obciążeniu dyżurowym, zarobiłby około 26 tys. zł brutto. Reszta to efekt kontraktu, nadgodzin i pracy „na dwa lub trzy szpitale”. W takim modelu lekarz często łączy dyżury w różnych placówkach, co jest możliwe tylko przy bardzo dużej liczbie godzin w miesiącu.

Jak wyglądają zarobki na SOR-ze na tle innych lekarzy?

Patrząc wyłącznie na stawki godzinowe, lekarz na SOR-ze zarabia więcej niż kolega pracujący w zwykłym oddziale szpitalnym, ale mniej niż wielu specjalistów poradnianych. Jednocześnie cały personel medyczny na oddziale ratunkowym nie ma takich możliwości zarobkowych jak lekarze.

SOR, szpital i AOS – porównanie stawek

Dane z raportu „Lekarze – oferty pracy” dobrze pokazują różnice pomiędzy miejscami pracy. Uporządkować je pomaga prosta tabela z przybliżonymi wartościami:

Warto dodać, że wynagrodzenia ustawowe na etacie w szpitalach, wynikające z ustawy o minimalnych płacach, są dużo niższe niż stawki z rynku kontraktów. Według komentarzy autorów raportu lekarz na etacie, opłacany tylko według ustawy, dostaje realnie mniej niż jedną trzecią rynkowej stawki godzinowej.

Różnice między lekarzami a resztą personelu

Zupełnie inny obraz wyłania się, gdy porównamy zarobki lekarzy z wynagrodzeniami ratowników medycznych i pielęgniarek, którzy pracują na tym samym SOR-ze. Serwis wynagrodzenia.pl podaje, że mediana pensji ratowników i pielęgniarek to mniej niż 8 tys. zł brutto miesięcznie. Oznacza to, że połowa osób w tych zawodach zarabia poniżej tej kwoty, a jedna czwarta poniżej 6 tys. zł brutto.

Ratownik medyczny i pielęgniarka spędzają z pacjentem najwięcej czasu, wykonują dużą część procedur i przejmują na siebie fizyczny ciężar opieki. Jarosław Sowizdraniuk, ratownik i współautor książki „Ratownik. Nie jestem bogiem”, zwraca uwagę, że tymczasem to lekarze inkasują kwoty sięgające 100–200 tys. zł brutto miesięcznie w skrajnych przypadkach. Dochodzi w ten sposób do bardzo dużych dysproporcji wewnątrz jednego zespołu.

Jeśli zestawimy typowe zarobki całego personelu, widać wyraźne różnice między grupami zawodowymi:

• lekarz specjalista na kontrakcie może osiągnąć przychód powyżej 100 tys. zł brutto miesięcznie,
• lekarz rezydent rzadko zbliża się do takich kwot, nawet przy dużej liczbie dyżurów,
• ratownik medyczny zwykle zarabia poniżej 8 tys. zł brutto, często na kilku etatach,
• pielęgniarka szpitalna otrzymuje wynagrodzenie tylko nieco wyższe niż ratownik, mimo dużej odpowiedzialności.

Według Agencji Oceny Technologii Medycznych w 90 procentach szpitali aż 431 osób osiąga miesięczne zarobki w przedziale 100–300 tys. zł brutto, głównie dzięki wielogodzinnym dyżurom na SOR-ach i oddziałach ratunkowych.

Dlaczego wysokie zarobki nie rozwiązują problemów SOR-ów?

Skoro w grę wchodzą tak duże pieniądze, dlaczego na medycynę ratunkową zgłasza się tak mało lekarzy? W ostatnim naborze na 144 wolne miejsca tej specjalizacji zgłosiły się tylko 22 osoby. To bardzo wymowny sygnał, że sama kasa nie wystarcza, by przyciągnąć chętnych do pracy na pierwszej linii frontu.

Przeciążenie pacjentami i ryzyko błędu

Według prof. Klaudiusza Nadolnego polskie SOR-y obsłużyły w 2023 roku ponad 4 mln pacjentów. Jednocześnie w kraju działa około 250 oddziałów ratunkowych, co oznacza średnio kilkanaście tysięcy osób rocznie na jeden oddział. Około 20 procent z nich wymaga natychmiastowej interwencji, reszta to pacjenci, którymi mogłaby się zająć nocna i świąteczna opieka zdrowotna.

Taka skala spraw sprawia, że praca na SOR-ze przypomina niekończący się maraton. Lekarze i pielęgniarki nie tylko leczą ciężkie stany, ale też zmagają się z frustracją osób, które czekają godzinami na pomoc. Błąd w takim otoczeniu jest dużo bardziej prawdopodobny, a jak podkreślają sami lekarze, „to trochę jak gra w ruletkę” – kto wytrzyma więcej godzin bez snu, ten zarobi więcej, ale rośnie też ryzyko katastrofalnej pomyłki.

Model kontraktowy i „dogadywane” stawki

Coraz rzadziej lekarze pracują na zwykłym etacie. Dominują kontrakty B2B, które pozwalają brać dyżury w kilku szpitalach równocześnie. W warunkach chronicznego niedoboru kadry na SOR-ach grupy lekarzy mogą negocjować z dyrekcją bardzo wysokie stawki. Osoba zarządzająca jednym ze stołecznych szpitali mówiła w „Gazecie Wyborczej”, że lekarze wybierają najsłabsze ogniwo, czyli szpital z największym problemem kadrowym, i stawiają warunek podwyżki, grożąc rezygnacją z dyżurów.

Prof. Monika Kostera określa ten mechanizm jako efekt „struktur zła” w systemie zarządzania, który sprowadził motywację głównie do poziomu pieniędzy. Jeśli za każde dodatkowe 24 godziny dyżuru lekarz dostaje kilka czy kilkanaście tysięcy złotych, system sam zachęca do pracy na granicy wytrzymałości. Francuski biolog Olivier Hamant zauważa, że żaden biologiczny system nie wytrzymuje ciągłej maksymalizacji wydajności. Medycyna ratunkowa pokazuje to bardzo wyraźnie.

Znany lekarz z warszawskiego SOR-u – opisany w „Gazecie Wyborczej” – potrafił brać nawet 10 dyżurów po 24 godziny z rzędu, po czym wracał do domu na odpoczynek i własne pasje.

Warunki pracy, przemoc i hejt

Do obciążenia fizycznego i psychicznego dochodzi jeszcze presja ze strony pacjentów. Lekarze medycyny ratunkowej mówią wprost: na SOR-ze często trzeba „szarpać się z pijanymi ludźmi” i uważać, żeby nie dostać w twarz. Polityka taniego alkoholu, agresja, roszczeniowość części chorych – to codzienność wielu dyżurów.

W komentarzach lekarzy pojawia się powtarzający się motyw: są miejsca, gdzie nawet 150 tys. zł miesięcznie nie wystarczy, by kogoś ściągnąć, bo „liczba pacjentów jest nie do ogarnięcia, a warunki pracy po prostu nieakceptowalne”. Dlatego ogłoszenia z rekordowymi stawkami często są dla doświadczonych SOR-owców sygnałem ostrzegawczym, a nie zachętą.

Czy praca na SOR-ze się opłaca dla lekarza?

Z czysto finansowego punktu widzenia praca na SOR-ze może być bardzo dochodowa, zwłaszcza na kontrakcie i w dużym mieście. Rynek pracy lekarzy wyznaczył „cenę równowagi” na poziomie około 197 zł brutto/h, ale na oddziałach ratunkowych stawki w ogłoszeniach często sięgają 260–450 zł brutto/h. Przy odpowiedniej liczbie dyżurów pojedynczy specjalista jest w stanie zbliżyć się do 200 tys. zł brutto miesięcznie.

Z drugiej strony to zarobek okupiony pracą po 200–300 godzin w miesiącu, nieprzewidywalnym grafikiem, chronicznym brakiem snu i ciągłą ekspozycją na stres. Lekarze coraz częściej wybierają więc specjalizacje, które oferują stabilniejsze warunki: poradnie, gabinety prywatne, teleporady. Coraz popularniejsze stają się też modele wynagradzania w AOS, oparte na procentach od wizyty, gdzie lekarz dostaje zwykle około 60 procent przychodu z konsultacji i może sam kształtować cennik.

Dla wielu młodych medyków praca na SOR-ze staje się wyborem krótkoterminowym, podejmowanym dla szybkiego podreperowania budżetu. Potem przychodzi decyzja o zmianie specjalizacji lub przejściu do spokojniejszych form pracy:

• rezygnacja z dyżurów nocnych na rzecz pracy dziennej,
• przeniesienie się z SOR-u do AOS lub poradni przyszpitalnej,
• wejście w prywatny sektor z mniejszą liczbą pacjentów dziennie,
• ograniczenie liczby kontraktów do jednego szpitala.

W 2019 roku na SOR-ach pracowało około 1300 lekarzy, a już w 2021 roku wszystkich specjalistów medycyny ratunkowej było tylko 1107, z czego czynnych zawodowo około 1100 – to zaledwie 39 procent szacowanego zapotrzebowania systemu.

Ostatecznie więc odpowiedź na pytanie „ile zarabia lekarz na SOR-ze” brzmi: tyle, na ile pozwala mu własne zdrowie, liczba przepracowanych godzin i gotowość do życia w ciągłym stresie. Same stawki godzinowe wyglądają imponująco, ale dla wielu osób cena, jaką trzeba za nie zapłacić, okazuje się po prostu zbyt wysoka.