Studia – zarówno dzienne, jak i zaoczne – wliczają się do stażu emerytalnego jako okres nieskładkowy do 8 lat. W przypadku nagrody jubileuszowej okres studiów może być uwzględniony zwykle w mniejszym wymiarze – najczęściej do 5 lat – a zasady zależą od przepisów obowiązujących u danego pracodawcy lub w konkretnej grupie zawodowej.

Czy studia wliczają się do emerytury i nagrody jubileuszowej? Wyjaśniamy zasady

Studia a nagroda jubileuszowa

W przypadku nagrody jubileuszowej nie ma jednego, uniwersalnego przepisu, który w taki sam sposób traktowałby wszystkich pracowników. To, czy okres studiów wlicza się do stażu uprawniającego do jubileuszówki, zależy od:

• pragmatyk służbowych – np. dla policjantów, nauczycieli, urzędników, pracowników samorządowych,
• szczególnych ustaw regulujących dany zawód,
• regulaminu wynagradzania lub układu zbiorowego pracy w firmie prywatnej.

W wielu przepisach branżowych (np. dla służb mundurowych) przyjmuje się, że do stażu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej zalicza się okres studiów wyższych w wymiarze nie większym niż 5 lat. Jest to istotna różnica wobec emerytury, gdzie do stażu emerytalnego można doliczyć 8 lat studiów wyższych.

Istotny jest również warunek ukończenia nauki. Samo zaliczenie semestrów lub lat studiów bez obrony pracy i uzyskania dyplomu nie daje prawa do wliczenia tego okresu do stażu jubileuszowego. W pragmatykach służbowych wprost wskazuje się, że uwzględnia się tylko okres studiów przewidziany programem kształcenia, zakończony uzyskaniem dyplomu.

Przykładowo, w przypadku policjantów staż służby uprawniający do jubileuszówki może zostać powiększony o czas studiów, ale tylko w granicach 5 lat i pod warunkiem przedstawienia dyplomu ukończenia studiów wyższych. Osoba, która studiowała przez kilka lat, zdała egzaminy, lecz ostatecznie nie uzyskała dyplomu, nie może zaliczyć tego okresu do stażu jubileuszowego.

W sektorze prywatnym zasady zaliczania studiów do stażu pracy dla nagrody jubileuszowej określają dokumenty wewnętrzne, w szczególności:

• regulamin wynagradzania,
• układ zbiorowy pracy,
• indywidualna umowa o pracę (jeśli przewiduje jubileuszówkę),
• inne porozumienia wewnątrzzakładowe.

Pracownik, który chce sprawdzić, czy studia wliczają się do nagrody jubileuszowej w jego firmie, powinien w pierwszej kolejności zajrzeć do tych dokumentów lub zwrócić się do działu kadr o pisemne wyjaśnienie zasad.

Okres studiów wlicza się do stażu emerytalnego w wymiarze 8 lat, natomiast w przypadku nagród jubileuszowych zasady zależą od przepisów danej grupy zawodowej lub regulaminu pracodawcy, przy czym najczęściej limit ten wynosi 5 lat.

Studia a staż emerytalny

Czy studia zaoczne liczą się do emerytury?

Wielu przyszłych emerytów zastanawia się, czy studia zaoczne są uwzględniane przy ustalaniu stażu pracy potrzebnego do emerytury. Odpowiedź jest jednoznaczna – studia zaoczne liczą się do emerytury na takich samych zasadach jak studia dzienne czy wieczorowe.

Oznacza to, że osoby, które ukończyły studia wyższe w formie niestacjonarnej, mogą doliczyć do swojego stażu pracy okres 8 lat. Jest to szczególnie istotne dla tych, którzy chcą szybciej osiągnąć minimalny staż pracy wymagany do uzyskania prawa do emerytury.

ZUS traktuje okres nauki na studiach zaocznych jako okres nieskładkowy. Ma to wpływ na ostateczną wysokość świadczenia, bo okresy nieskładkowe są rozliczane na innych zasadach niż lata, w których odprowadzano składki. Niezbędne jest przedstawienie dokumentów potwierdzających ukończenie studiów i uzyskanie dyplomu.

Jeżeli ktoś ukończył więcej niż jeden kierunek, ZUS uwzględni tylko jeden – korzystniejszy dla ubezpieczonego – okres studiów. Okres studiów nie sumuje się z okresem pracy podczas studiów – każda aktywność (nauka i zatrudnienie) rozliczana jest odrębnie.

Do stażu pracy wpływającego na prawo do emerytury wliczają się wszystkie tryby studiów wyższych – także zaoczne – pod warunkiem ich ukończenia i przedstawienia dyplomu.

Jakie studia wliczają się do stażu pracy?

Wątpliwości budzi często to, które rodzaje studiów można doliczyć do stażu pracy przy obliczaniu emerytury. Do stażu pracy wliczają się studia dzienne, zaoczne, wieczorowe, a także asystenckie studia przygotowawcze oraz studia doktoranckie – lecz w przypadku doktoranckich maksymalnie do 4 lat.

W efekcie minimalny staż pracy wymagany do nabycia prawa do emerytury można osiągnąć szybciej, jeśli posiada się dyplom ukończenia studiów wyższych. Nie każde rozpoczęte studia będą jednak uwzględnione.

Warto podkreślić, że okres studiów wyższych można doliczyć do stażu tylko wtedy, gdy zakończy się on uzyskaniem tytułu licencjata lub magistra. ZUS nie uzna za okres nieskładkowy przerwanych studiów ani nauki zakończonej bez otrzymania dyplomu. Dyplom lub stosowne zaświadczenie uczelni są zatem niezbędne, aby okres studiów zaliczyć do stażu emerytalnego.

Studia dzienne a studia zaoczne

Czy sposób studiowania ma znaczenie dla emerytury? W zakresie traktowania okresu nauki odpowiedź brzmi: nie. Różnic pomiędzy studiami dziennymi a studiami zaocznymi w kontekście emerytury nie ma – oba tryby są traktowane jednakowo.

Niezależnie więc od formy kształcenia, osoba z wyższym wykształceniem może doliczyć do stażu 8 lat. Znaczenie ma natomiast to, co działo się równolegle ze studiami – czy w tym czasie była wykonywana praca, od której odprowadzano składki emerytalne.

Doświadczenie zawodowe zdobyte w trakcie nauki na studiach zaocznych, jeśli było realizowane na podstawie umowy o pracę albo oskładkowanej umowy cywilnoprawnej, stanowi osobny okres składkowy. Wysokość emerytury zależy więc zarówno od okresu nauki, jak i od okresów zatrudnienia przypadających na czas studiów.

Okresy nauki a staż emerytalny

Okres nauki na uczelni wyższej zalicza się do okresów nieskładkowych. Ich uwzględnienie przez ZUS ma znaczenie dla uzyskania prawa do emerytury oraz dla stażu pracy wpływającego np. na wymiar urlopu.

Maksymalnie można doliczyć 8 lat wykształcenia wyższego, natomiast w przypadku studiów doktoranckich – do 4 lat. Gdy ktoś ukończył dwa kierunki, uwzględniony zostanie tylko jeden, najbardziej korzystny dla ubezpieczonego.

Okresy nieskładkowe są brane pod uwagę tylko w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 łącznych okresów składkowych. Oznacza to, że nawet jeśli ktoś ma pełne 8 lat studiów, nie zawsze cały ten okres zostanie wykorzystany przy obliczaniu emerytury. Czy to oznacza, że same studia bez pracy dają niewielką korzyść finansową na starość?

Studia zaoczne, dzienne oraz wieczorowe są traktowane przez ZUS jednakowo – każdy ukończony kierunek studiów wyższych pozwala doliczyć do stażu pracy 8 lat, lecz ZUS uwzględni tylko jeden taki okres.

Jak okres studiów wpływa na wysokość emerytury?

Wpływ okresu studiów na wysokość emerytury jest złożony. Okres nauki wlicza się do okresów nieskładkowych, które ZUS bierze pod uwagę przy ustalaniu kapitału początkowego oraz stażu wymaganego do przyznania świadczenia.

Zgodnie z przepisami, okresy nieskładkowe mogą stanowić najwyżej 1/3 okresów składkowych. Jeżeli więc ktoś pracował 30 lat, do obliczenia emerytury ZUS uwzględni maksymalnie 10 lat okresów nieskładkowych, w tym np. 8 lat studiów i inne okresy nieskładkowe.

Okres nauki nie zwiększa świadczenia w taki sposób jak lata pracy, podczas których odprowadzano składki na ubezpieczenie społeczne. Kapitał początkowy rośnie znacznie szybciej, gdy w czasie studiów podejmuje się pracę na umowie o pracę, z obowiązkowym opłacaniem składek. Same ukończone studia poprawiają głównie bilans lat stażu, ale nie przekładają się bezpośrednio na wysokie miesięczne świadczenie.

Dokumentacja potrzebna do uznania studiów w ZUS

Aby wliczyć okres studiów do stażu pracy, trzeba przedstawić w ZUS odpowiednie dokumenty. Podstawą jest dyplom ukończenia studiów, który potwierdza uzyskanie tytułu licencjata lub magistra.

Jeśli dyplom zaginął albo nie został jeszcze odebrany, można posłużyć się zaświadczeniem uczelni. Powinno ono jednoznacznie potwierdzać ukończenie danego kierunku, uzyskanie tytułu zawodowego oraz wskazywać datę rozpoczęcia i zakończenia nauki.

Dokumentacja powinna zawierać informacje o wymiarze programowym studiów, rodzaju ukończonego kierunku i nadanym tytule. W przypadku studiów doktoranckich lub asystenckich studiów przygotowawczych wymagane jest również odpowiednie zaświadczenie z uczelni.

Jakie zaświadczenie uczelni jest wymagane?

Jeśli nie dysponujesz dyplomem, ZUS zażąda zaświadczenia uczelni, które jasno potwierdzi uzyskanie wykształcenia wyższego i ukończenie studiów. Taki dokument powinien zawierać dane dotyczące okresu nauki, programu studiów oraz uzyskanego tytułu.

Zaświadczenie wydaje zazwyczaj dziekanat lub archiwum uczelni. Wydanie następuje na podstawie indeksu, kart egzaminacyjnych lub elektronicznych systemów obsługi toku studiów. W przypadku ukończenia studiów za granicą konieczne jest tłumaczenie przysięgłe dokumentów na język polski.

Okresy składkowe i nieskładkowe – jak je odróżnić?

W polskim systemie emerytalnym bardzo ważny jest podział na okresy składkowe i okresy nieskładkowe. Okres składkowy to czas, w którym od wynagrodzenia odprowadzane były składki na ubezpieczenie społeczne – dotyczy to przede wszystkim pracy na umowie o pracę oraz niektórych umów cywilnoprawnych i działalności gospodarczej.

Okres nieskładkowy obejmuje z kolei czas, gdy ubezpieczony nie pracował, ale realizował inną aktywność, którą prawo pozwala zaliczyć do stażu emerytalnego. Należą do nich między innymi studia wyższe, pobieranie zasiłku chorobowego, urlop wychowawczy czy zasadnicza służba wojskowa.

Najważniejsze różnice między tymi okresami pokazuje poniższa tabela:

Praca podczas studiów a składki emerytalne

Coraz więcej studentów łączy naukę z pracą, co jest istotne dla przyszłej emerytury. Wynagrodzenie z umowy o pracę zawsze podlega składkom na ubezpieczenia społeczne, więc ten czas zalicza się do okresów składkowych i realnie zwiększa kapitał początkowy.

Czas pracy podczas studiów nie sumuje się z okresem nauki – są to dwa odrębne okresy w dokumentacji ZUS. Studenci, którzy pracują na etacie lub oskładkowanej umowie zlecenia, budują swój staż pracy i mają szansę na wyższą emeryturę. Zatrudnienie wyłącznie na umowę o dzieło nie wpływa na staż emerytalny, bo od takiej umowy nie opłaca się składek emerytalno-rentowych.

• Umowa o pracę w trakcie studiów zwiększa okres składkowy i wysokość przyszłej emerytury,
• umowa zlecenie studenta – jeśli podlega oskładkowaniu – również wpływa na staż pracy i kapitał emerytalny,
• praca na umowie o dzieło nie jest oskładkowana i nie powiększa stażu emerytalnego,
• okres pracy i okres nauki są wykazywane oddzielnie w dokumentacji ZUS.